Bağlantılı web sayfası: www.mae.ro

     1. Romanya’da yaşam şartları

     2. Temel prensipler

     3. Nakit paraları ve kişisel kullanım mallarının gümrük rejimi

     4. Çalışma ve Oturma İzni

     5. Vergiler

     6. Ticari şirketlerinin temsilcilikleri ve yabancı ekonomik organizasyonlar için uygulanan vergiler

1. Romanya’da yaşam şartları

suç oranı düşüktür

uygun fiyatlarla konaklama yerleri

asıl memleketlere göre düşük döviz üzerinden konvertibl kira imkanları

3-18 yaş grubu için uluslararası okullar

2. Temel prensipler

 Yabancı vatandaşlar ve vatansız kişiler Romanya’da tüm esas ve medeni haklardan yararlanabilirler.

Yabancı vatandaşların pasaport ve diplomatik ve konsolosluk bürolarından, sınırdan ve havaalanından elde ettikleri vizeye ihtiyaçları var.

Sade vize ve çok girişli vize ücret karşılığında verilmektedir.

14 yaşını doldurmuş olan yabancı vatandaşlara aşağıdaki kimlik belgeleri verilmektedir:

             Sabit ikameti Romanya’da bulunan yabancılar için kimlik kartı

            120 günden fazla Romanya’da kalan yabancılar için geçici kimlik belgesi

            14 yaşını doldurmamış çocuklar, anesinin, babasının veya beraberinde olan yetişkin bir kişinin kimlik belgesine geçirilebilirdir.

            Memleketten çıkarılma durumları mahkemede çözülmektedir.

3. Nakit paraların ve kişisel kullanım mallarının gümrük rejimi

Romanya’ya getirilebilir nakit dövizler

Romanya’dan çıkartılabilir nakit dövizler

4. Çalışma ve Oturma İzni

Romanya’da çalışan veya ikamet eden tüzel ve gerçek kişiler tarafından çalışma kontratıyla işe alınacak olan yabancı ve uyruksuz vatandaşlar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilen çalışma iznini elde etmek zorundalar.

Romanya’da mülteci statüsü olan yabancı ve uyruksuz vatandaşlar işbu uygulamalara dahil değildir.

Tüzel kişi olan işveren, çalışma gücünün değerlendirme programları ile ilgili İdareye aşağıdaki belgeleri içeren bir dosya teslim edecektir:

-        Yabancı vatandaşlarının işe alınmaları gerekliliği ile ilgili neden gösteren bir dilekçe

-        Ticari şirketin tüzüğü, veya duruma göre tüzel kişinin kuruluş belgesi.

-        Tüzel kişi olan işverenin durumunda, (metodolojik normların 3. ekine göre) işverenin ikametgahına bağlı olan Bükreş veya diğer illerin Ticaret ve Sanayi Odasının çerçevesinde faaliyet gösteren Ticaret Sicil Ofisi tarafından verilen sertifika

-        Kruluşların durumunda, tüzel kişinin mali organlarda yasal şartlarda kayıtlı olduğu kanıtı

-        Hesabı olduğu banka tarafından verilen işverenin ödeme gücünü kanıtlayan belge

-        Devlet bütçesine ödenemesi gereken vergilerin o güne kadar ödendiğini ıspatlayan belge. Bu belge Bükreş veya diğer illere ait Devlet Kamu Maliye ve Kontrolu Idaresinin Genel Müdürlüğü veya Bükreş

Belediyesinin yada sektörlerinin kamu idaresi tarafından verilmektedir.

- devlet sosyal sigorta bütçesine borçlarını o güne kadar ödendiğini ıspatlayan Yerel Çalışma Müfettişliği tarafından verilen (CAS, ek emeklilik maaşı)

- Bükreş belediyesine bağlı Meslek Edindirme Acentası tarafından verilen İşsizlik Fonunun bütçesine tüm borçlarının ödediğini ıspatlayan belge

İşveren, çalışma gücünün değerlendirme programları ile ilgili Idareye aşağıdaki  belgeleri içeren bir dosya teslim etmelidir:

-         Yabancı vatandaşın çalışma izni başvuru dilekçesi: Romence bilmediği taktirde, Römenceye tercume edilir ve noterde tasdik edilir.

-         Romanya’da çalışma izni vizesiyle beraber yabancı vatandaşın pasaportu; Yabancı vatandaşın pasaportunun veya Kimlik kartının aslısı ve fotokopisi

-         Yabancının çalışma izni  başvurusuna ilişkin  Çalışma gücünün değerlendirme programları ile ilgili Idaresinin verdiği onayın fotokopisi

-         Çalışma izni istendiği ünvan veya meslek için işe alınmasına gerekli olan Römenceye tercüme edilmiş ve noterde tasdik edilmiş Eğitim sertifikası; Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yeniden yayımlanmış olan 84/1995 sayılı Eğitim kanunun w harfin 141 maddesinin şartlarına göre verilmiş denklik belgesiyle beraber başka ülkelerden alınmış diplomalar, sertifikalar ve bilimsel ünvanlar verilecektir.

-         Romen kanunlarında bazı görevler için gerekli öngördüğü taktirde yabancı vatandaşının ülkesinden Römenceye tercume edilmiş ve noterde tasdik edilmiş sabıka kaydının fotokopisi

-         Romen kanunlarında bazı görevler için gerekli öngördüğü taktirde Romen yetkili organları tarafından verilen yetkilendirme belgesi yada görev lisans

-         Yabancı vatandaşın çalışması konusunda herhangi sağlıkla ilgili herhangi bir sorunu olmadığını  ıspatlayan Romanya’da yetkili bir sıhhı kurumu tarafından verilmiş sağlık raporu

-         3.5/3.0 cm’lik 2 resim

-         ROL karşlığı olarak 200 dolarlık ödeme

-         Vize elde edilmesi için başvuru dilekçesi

-         çalışma iznin aslısı

-         Çalışma Odası Müdürü tarafından imzalanmış devlet bütçesine vergilerin ödenildiğini kanıtlayan vizeyi içeren Çalışma Odasında kaydedilmiş Çalışma kontratının fotokopisi

-         İkamet edilen yerin belgesi

-         Romen ve yabancı çalışanların sayısı hk. bilgi veren Çalışma Odasından yazı

-         Çok girişli vize için 60 dolarlık ücret

-         Vize elde edilmesi için başvuru dilekçesi

-         İkamet edilen yerin belgesi

123/2 Mayıs 2001 sayılı kanun vize elde edilmesi ile ilgili bilgi içermektedir. Nicolae İorga sok., no.27-29 , sektör 1 Bükreş adresinde ikametgahı olan İçişleri Bakanlığına ait kişilerin kayıtlarını muhafazası ile ilgili (Directia generala de evidenta Informatizata a persoanei) Genel Müdürlüğü’nden vize alınmaktadır.

Oturma izni en fazla 6 aylık bir süre için verilmektedir ve yenilenebilmektedir.

31.01.1968 tarihinde imzalanmış Türkiye ve Romanya arasında vizenin iptal edilmesine ilişkin devlet anlaşmasına göre, Türk vatandaşları 60 gün bir süre için vizeden muaf olmaktadırlar.

Yabancı personel

             Romen şirketlerin çalışma kontratı bazında yabancı personel işe aldığı zaman, maaş vergileri ve diğer işe alınmasına ilişkin ödemeleri (işsizlik fonu hariç) ile ilgili kanunları ve Romen mevzuatında bulunan ilgili tüm kanunları uygulamaktadır.

            Bir Romen şirketi, uzun vadeli anlaşmalara dayalı olarak (en fazla 1 sene) uluslararası şirketlerden çalışma kontratıyla Romanya’ya gelen bir yabancı personeli işe aldığı taktirde her yabancı çalışan için ilgili yerel otoritelerden çalışma izni elde etmelidir. Bu aşamada ilgili şehirde bulunan şirketin bir şubesinde çalışmak zorunda değildir. Bu durum vergi ödemelerinin üzerinde fazla bir etkisi olmayıp sosyal sigorta ödemelerini etkileyebilmektedir. Kısa süreli (ilgili şehirde firmanın bir şubesinde çalıştırılma gereği olmadan) Romanya’ya gelen uluslararası şirketlerinin personeli için oturma izni ve çok girişli vize elde edilmesi gerekmektedir.

İşveren ve işe alınan sosyal ve sağlık sigorta sistemine katkıda bulunmalıdırlar.

İşveren ve sırasıyla işci tarafından ödenilen vergi oranları, brüt maaşlarına göre hesaplanmaktadırlar:

İşe alınan tarafından ödenen vergiler:

·        Emeklilik fonu %5

·        İşsizlik fonu     %1

·        Sağlık fonu      %7

İşveren tarafından ödenen vergiler:

·        Sosyal sigorta sistemi (CAS) - %30 – %45 oranları arasında, faaliyet sektörlerine göre

·        Sağlık fonu  %7

·        Sosyal yardım fonu (sakat) %3

·        Eğitim fonu  %2, 1 Eylül 1999 tarihinden itibaren, Çalışma denetimi (SRL ve SA tipi ticari şirketler için Çalışma Odası %1)

·        İşsizlik fonu %5

İhracat ve ithalat lisanslarının rejimi

Gümrük uygulamaları

Gümrük tarifesi

Yasaklar ve sınırlamalar.

Yetkillendirilmiş ana faaliyetler:

Üretim:                         Yetki veya lisans elde etmek mecburiyeti sıhhi, gıda, eczacılık, ölçüm enstrümanları ve araçların üretimi gibi sadece bazı üretim faaliyetleri için geçerlidir.

Çevreyi koruma yasalarına göre, yeni yatırımlar yapılması veya mevcut olanların değiştirilmesi için çevre izni alınması zorunluğu vardır.

Ticaret                          Silah, mühimmat, patlayıcı madde, eczacılık ürünleri, değerli

OG 99/2000:                madde ve taşlar haricinde, toptan veya perakende ticari faaliyetler için lisans veya ruhsat gerekli değildir.

İnşaat:                          Icra, onarım ve inşaat bakım faaliyetleri Kamu İşleri, Ulaştırma ve Konut Bakanlığı ve inşaat, kamu işleri, şehircilik ve bölge düzenlemesi işleri Devlet Müfettişliği Bakanlığı tarafından onaylanmalı ve tasdik edilmelidir.

Ulaştırma:                     Kara ve deniz yoluyla kişi ve mal taşımacılığı faaliyete girmeden önce Kamu İşleri, Ulaştırma ve Konut Bakanlığı’ndan onay elde edilmelidir.

Telekomünikasyon         Tasarım, montaj, pazarlama ve bakım ile ilgili tüm temel ve katma

hizmetleri:                     değer telekomünikasyon hizmetleri Hükümete bağlı olarak faaliyet gösteren Merkez Idaresinin uzman kuruluşu adli şahsiyeti olan İletişim ve İT Milli Acentesi tarafından yetkilendirilmelidir.

Turizm:                         Çalışma ruhsatı Turizm Bakanlığından elde edilir.

Vergiler:

www.just.ro

www.mfinante.ro

www.pwcglobal.ro

www.ro.kpmg.net

6. Ticari şirketlerin temsilcilikleri ve yabancı ekonomik organizasyonlar için uygulanan vergiler

Bir yabancı şirketin temsilciliğinin sorumlulukları:

·        Mali, ekonomik, döviz, kamu düzeni alanlarında yasal şartlara göre faaliyet göstermesi

·        821/1991 sayılı Muhasebecilik kanun uygulama yönetmeliğine ilişkin 704/1993 sayılı Hükümet Kararının 18. maddesine göre  basit muhasebe kayıtlarını tutması

·        BNR yayımladığı Döviz Yönetmeliğine göre ve ilgili mevzuata göre, Romanya’daki bankalarda açılmış döviz hesaplarda mali ve bankacılık işlemler gerçekleştirmektir. Yabancı şirketler Romanya’daki temsilciliklerle beraber kendi faaliyetlerinin ve belgelerinin ve çalışan personeli ile beraber ortaya çıkabilecek zararlarının sorumluluğunu üstlemesi

Temsilcilikler için uygulanan vergiler:

-         temsilciliğe ait bina vergisi (yerel vergilere ilişkin 27/1994 sayılı kanunun çerçevesinde yerel konseylerin kararlarına göre)

-         temsilciliğe ait araçların vergisi (yerel vergilere ilişkin 27/1994 sayılı kanunun çerçevesinde yerel konseylerin kararlarına göre)

·     mal ve hizmet alımı için KDV (bu işlemler için KDV’nin geri ödenmesi hakkı yoktur)

·        temsilciliğinin gelirler vergisi: vergilendirilebilir gelir iki şekilde hesaplanmaktadır:

1.      vergilendirilebilir gelir, temsilciliğin kurulduğu şirketlerden alınan komisyonların ve temsilciliğinin faaliyet göstermek üzere yaptığı ve açıklayıcı belgelerle ıspatlanmış olduğu harcamaların (maaş, kira, aydınlık, telefon, bakım malzemeleri, v.s.) arasındaki farktır.

2.      Temsilciliğinin türüne göre, aşağıdaki vergilendirilebilir normları ve onlara uygulanan vergileme oranları:

- A türü (1-2 çalışan kişi)     vergilendirilebilir gelir = 88.737.500 ley

- B türü (3-5 çalışan kişi)     vergilendirilebilir gelir = 277.585.500 ley

- C türü (6-8 çalışan kişi)     vergilendirilebilir gelir = 543.798.200 ley

- D türü (8’den fazla çalışan kişi)     vergilendirilebilir gelir = 1.103.533.000 ley

3.      Gelir vergisi oranı - %25.

Temsilciliğinin gelir vergisi oranı %25’tir.

Vergi oranı, temsilcilik türüne göre tespit edilen gelir normun ve ilk şekilde hesaplanmış gelirin maksimum değerine uygulanır.

Işverenin devlet sosyal sigorta bütçesine döviz olarak %25 oranında yaptığı ödeme  temsilciliğinin elemanlarının döviz brüt maaş fonuna uygulanmaktadır.

Brüt maaş fonundan %5 oranı işsizlik yardım fonuna ödenilen aidattır.

Brüt maaş fonundan %7 oranı sağlık sosyal sigorta fonuna ödenilen aidattır.

Maaş fonundan %3 oranı yardıma muhtaç insanlar için özel yardım fonuna ödenilen aidattır. (personel Romen olduğu halde)

Maaş fonundan %2 oranı devlet eğitimi destekleme özel fonuna ödenilen aidattır (personel Romen olduğu halde)